Anksiyete Belirtileri: Bedensel, Zihinsel ve Davranışsal

Kaygı, herkesin zaman zaman yaşadığı doğal bir duygudur. Bir bozukluktan söz edebilmek için belirtilerin sürekli hale gelmesi, gerçek riskle orantısız olması ve günlük yaşamı etkilemesi gerekir. Anksiyete belirtileri bedensel, zihinsel ve davranışsal olmak üzere üç başlıkta toplanır — ve çoğu kişi önce bedensel olanları fark eder.

Bedensel Belirtiler

• Çarpıntı, kalp atışının hızlanması
• Nefes darlığı, derin nefes alamama hissi
• Göğüste sıkışma ya da baskı
• Kas gerginliği; özellikle boyun, omuz ve çene
• Baş ağrısı, baş dönmesi, sersemlik
• Mide bulantısı, karın ağrısı, ishal ya da kabızlık
• Terleme, titreme, ellerde soğukluk
• Ağız kuruluğu, boğazda düğüm hissi
• Sık idrara çıkma
• Yorgunluk ve halsizlik

Bu belirtiler gerçektir ve “hayal” değildir; beden gerçekten alarm durumundadır. Bu nedenle birçok kişi önce dahiliye ya da kardiyolojiye başvurur.

Zihinsel ve Duygusal Belirtiler

• Kontrol edilemeyen endişe; zihnin sürekli “ya olursa” senaryoları kurması
• Tetikte olma hali, kolay irkilme
• Huzursuzluk, yerinde duramama
• Dikkati toplayamama, unutkanlık
• Sinirlilik ve tahammülsüzlük
• Kontrolü kaybetme ya da “bir şeyler olacak” korkusu
• Uykuya dalmakta zorlanma, sık uyanma

Davranışsal Belirtiler

Bunlar en kolay gözden kaçanlar ama tabloyu sürdüren asıl unsurlardır:

• Kaygılandıran ortamlardan kaçınma
• Erteleme ve karar verememe
• Sürekli güvence arama (“bir şeyim yok değil mi?”)
• Nabız ölçme, belirti kontrolü, internette araştırma
• Yanında su, ilaç ya da bir yakını taşıma
• Alkol ya da sakinleştirici ile baş etmeye çalışma

Anksiyete Bozukluğu Türlerine Göre Belirtiler

Yaygın anksiyete bozukluğu

Endişe belirli bir konuya değil, hayatın birçok alanına yayılır ve altı aydan uzun sürer. Kas gerginliği ve yorgunluk belirgindir.

Panik bozukluk

Dakikalar içinde tepe yapan yoğun nöbetler ve ataklar arasında “yine olacak” korkusu vardır. Ayrıntı için panik atak nasıl geçer yazısına bakabilirsiniz.

Sosyal kaygı bozukluğu

Değerlendirilme ve rezil olma korkusu ön plandadır; kızarma, titreme ve ses titremesi sık görülür.

Özgül fobiler

Belirli bir nesne ya da duruma (yükseklik, uçak, iğne, hayvan) karşı yoğun korku.

Benzer Belirti Veren Bedensel Durumlar

Kaygı tanısı konmadan önce şunların dışlanması gerekir: tiroid fonksiyon bozuklukları (özellikle hipertiroidi), kalp ritim bozuklukları, anemi, B12 ve D vitamini eksikliği, uyku apnesi, kan şekeri düzensizlikleri, aşırı kafein tüketimi ve bazı ilaçların yan etkileri. Bu nedenle ilk değerlendirmede tetkik istenmesi olağandır.

Ne Zaman Başvurmalı?

• Belirtiler altı aydan uzun süredir devam ediyorsa
• Kaçındığınız durumların listesi uzuyorsa
• İş, okul ya da ilişkileriniz etkilendiyse
• Uyku düzeniniz bozulduysa
• Bedensel yakınmalar için tetkikler yapıldı ve bir şey çıkmadıysa
• Alkol ya da ilaçla kendi başınıza baş etmeye çalışıyorsanız

Kaygı bozuklukları, tedaviye en iyi yanıt veren ruhsal tablolar arasındadır. Bilişsel davranışçı terapi ve gerektiğinde hekim tarafından planlanan ilaç tedavisiyle birçok kişide belirtilerde belirgin gerileme görülür; süre ve yanıt kişiden kişiye değişir.

İlgili sayfalar: Anksiyete tedavisi · Anksiyete nasıl geçer?

Randevu ve İletişim

Değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz. Uzm. Dr. Narin Tan Kartal, Kadıköy’deki muayenehanesinde Pazartesi-Cumartesi 09.00-18.00 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Sık Sorulan Sorular