Majör depresyon (majör depresif bozukluk), en az iki hafta boyunca süren çökük ruh hali ya da ilgi-zevk kaybıyla birlikte uyku, iştah, enerji ve dikkatte belirgin değişim görülen bir duygudurum bozukluğudur. Günlük üzüntüden farkı süresi, şiddeti ve işlevselliği bozmasıdır. Tedaviye iyi yanıt veren tablolardandır.
“Depresyondayım” ifadesi günlük dilde üzüntü anlamında kullanılır. Klinik tanı olan majör depresyon ise belirli ölçütleri olan, süresi ve şiddeti tanımlanmış bir tablodur.
Majör Depresyon Nedir?
Tanı için aşağıdaki dokuz belirtiden en az beşinin iki haftadan uzun sürmesi ve bunlardan birinin mutlaka çökük ruh hali ya da ilgi-zevk kaybı olması beklenir:
- Çökük, hüzünlü ya da boşlukta hissetme
- Eskiden keyif alınan şeylere ilgi ve zevk kaybı
- Uyku düzeninde belirgin değişim
- İştah ve kiloda belirgin değişim
- Yorgunluk, enerji düşüklüğü
- Huzursuzluk ya da hareketlerde yavaşlama
- Değersizlik veya aşırı suçluluk
- Dikkati toplamakta, karar vermekte zorlanma
- Ölüm ya da yaşamına son verme düşünceleri
Belirtilerin aynı zamanda iş, okul ya da ilişkilerde belirgin bir bozulmaya yol açması gerekir.
Üzüntü ile Majör Depresyon Arasındaki Fark
| Normal üzüntü | Majör depresyon | |
|---|---|---|
| Süre | Günler; dalgalanır | En az iki hafta, günlerin çoğunda |
| Keyif alma | Bazı şeylerden hâlâ keyif alınır | Genel bir zevk kaybı |
| Nedeni | Genellikle belirli bir olay | Neden olmadan da başlayabilir |
| Öz değer | Korunur | Değersizlik, suçluluk belirgin |
| İşlevsellik | Büyük ölçüde korunur | Belirgin biçimde bozulur |
| Destek | Yakın desteği rahatlatır | Rahatlama kısa sürer ya da olmaz |
Majör Depresyon Neden Olur?
Tek bir neden yoktur. Genetik yatkınlık, beyindeki nörotransmitter dengesi, hormonal değişimler (doğum sonrası, tiroid hastalıkları), kronik hastalıklar ve bazı ilaçlar biyolojik tarafta yer alır. Buna kayıp, uzun süreli stres, yalnızlık, işsizlik ve çocukluk çağı olumsuz yaşantıları eklenir. Çoğu kişide bu etkenlerin birkaçı bir aradadır.
Ağır Depresyon Belirtileri
Depresyon hafif, orta ve ağır olarak derecelendirilir. Ağır tabloda; kişi temel özbakımını (banyo, beslenme) sürdüremez hale gelir, yataktan çıkamaz, konuşma ve hareketler belirgin biçimde yavaşlar. Bazı kişilerde psikotik belirtiler (suçluluk ya da hastalık temalı hezeyanlar) eşlik edebilir. Bu tablo acil değerlendirme gerektirir.
Acil durum: Yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Yalnız kalmayın, güvendiğiniz birine durumu söyleyin.
Ayırıcı Tanıda Neler Düşünülür?
- Bipolar bozukluk: Geçmişte taşkın bir dönem varsa tedavi planı tamamen değişir. Bu nedenle mutlaka sorgulanır. Bkz. bipolar nedir.
- Tiroid hastalıkları ve B12 eksikliği: Benzer tablo yaratabilir; tetkikle dışlanır.
- Uyku apnesi: Yorgunluk ve çöküntüyü taklit eder.
- Yas: Kayıp sonrası doğal süreçtir; ancak uzar ve işlevselliği bozarsa değerlendirilir.
- Kalıcı depresif bozukluk (distimi): Daha hafif ama çok daha uzun süreli.
Tedavi
Majör depresyon, psikiyatride tedaviye en iyi yanıt veren tablolardan biridir. Hafif-orta şiddette psikoterapi tek başına yeterli olabilir; bilişsel davranışçı terapi ve kişiler arası terapi en çok çalışılmış yöntemlerdir. Orta-ağır tablolarda psikiyatrist tarafından planlanan ilaç tedavisi eklenir; etkisi genellikle 2-6 hafta içinde belirginleşir.
Belirtiler geçtikten sonra tedaviyi bir süre daha sürdürmek, tekrarlama olasılığını azaltmak için önemlidir. Düzenli takiple birçok kişide belirgin düzelme görülür; süre ve yanıt kişiden kişiye değişir.
İlgili sayfalar: Depresyon testi · Antidepresan yan etkileri · Depresyon tedavisi
Randevu ve İletişim
Değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz. Uzm. Dr. Narin Tan Kartal, Kadıköy’deki muayenehanesinde Pazartesi-Cumartesi 09.00-18.00 saatleri arasında hizmet vermektedir.
Sık Sorulan Sorular
Majör depresyon nedir?
En az iki hafta boyunca süren çökük ruh hali ya da ilgi-zevk kaybıyla birlikte uyku, iştah, enerji ve dikkatte belirgin değişim görülen bir duygudurum bozukluğudur. Tanı için dokuz belirtiden en az beşinin bulunması beklenir.
Üzüntü ile majör depresyon arasındaki fark nedir?
Üzüntüde kişi bazı şeylerden hâlâ keyif alabilir, öz değeri korunur ve işlevsellik büyük ölçüde sürer. Majör depresyonda genel bir zevk kaybı, değersizlik duygusu ve belirgin işlevsellik bozulması vardır.