Bir anda kalbiniz küt küt atarak, nefesiniz kesilmiş gibi hissederek uykudan uyanmak son derece ürkütücüdür. Bu tabloya gece panik atağı (noktürnal panik atak) denir ve panik bozukluğu olan kişilerin önemli bir bölümünde en az bir kez görülür.
Gece Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Gece atakları, gündüz yaşananlarla aynı bedensel belirtileri taşır; fark, kişinin uykudan aniden uyanarak bu belirtilerin ortasında bulmasıdır:
- Ani çarpıntı ve kalbin göğüs kafesinden çıkacakmış gibi atması
- Nefes darlığı, boğulma veya hava açlığı hissi
- Terleme, üşüme veya ateş basması
- Titreme, ellerde ve dudak çevresinde uyuşma
- Göğüste baskı veya ağrı hissi
- Baş dönmesi, dengesizlik
- Kendine ya da çevreye yabancılaşma (gerçek dışılık) hissi
- Ölmekten, kontrolü kaybetmekten veya “delirmekten” korkma
Belirtiler genellikle uykuya daldıktan sonraki ilk birkaç saat içinde, derin uyku evresinden hafif uykuya geçiş sırasında başlar. Atak 10 dakika içinde tepe yapar, 20-30 dakikada yatışır; ancak sonrasında tekrar uykuya dalmak saatler alabilir.
Gece Panik Atağı Kâbuslardan ve Uyku Terröründen Nasıl Ayrılır?
Bu üç tablo sık sık birbirine karıştırılır:
- Kâbus: Kişi uyandığında rüyayı hatırlar; korku bir hikâyeye bağlıdır. Bedensel belirtiler daha hafiftir.
- Uyku terrörü (gece terrörü): Çoğunlukla çocuklarda görülür. Kişi çığlık atar ama tam olarak uyanmaz ve ertesi gün olayı hatırlamaz.
- Gece panik atağı: Kişi tamamen uyanıktır, her şeyi hatırlar; ortada bir rüya yoktur, doğrudan yoğun bedensel belirtiler vardır.
Gece Panik Atağı Neden Olur?
Uykuda bilinçli bir tetikleyici düşünce olmadığı için bu ataklar “sebepsiz” görünür. Ancak katkıda bulunan etkenler bilinmektedir: gün içinde biriken yoğun stres, düzensiz uyku, yüksek kafein ve alkol tüketimi, bedensel duyumlara karşı artmış duyarlılık ve solunumdaki küçük değişimlerin alarm olarak algılanması.
Ayırıcı tanıda uyku apnesi, tiroid bozuklukları, ritim bozuklukları ve reflü de düşünülmelidir. Özellikle horlama, tanıklı nefes durması ve gündüz aşırı uykululuk eşlik ediyorsa uyku apnesi mutlaka değerlendirilmelidir.
Gece Atağı Yaşadığınızda Ne Yapmalısınız?
- Yatağın kenarına oturun. Dik pozisyon nefes almayı kolaylaştırır ve uyanıklığı netleştirir.
- Nefesi yavaşlatın. 4 saniyede alın, 6 saniyede verin. Verişi uzun tutmak sakinleştirici sinir sistemini devreye sokar.
- Işığı açın ama telefona bakmayın. Ortamı görmek gerçekliği geri getirir; ekran ışığı ise uykuya dönüşü zorlaştırır.
- Adını koyun. “Bu bir gece panik atağı, tehlikeli değil, birkaç dakika içinde geçecek.”
- 20 dakikada uyuyamazsanız kalkın. Loş bir odada sakin bir etkinlikle uykunuz gelene kadar bekleyin. Yatakta dönüp durmak yatağı kaygıyla eşleştirir.
Tekrarlayan Gece Atakları İçin Tedavi
Gece atakları, gündüz ataklarıyla aynı çerçevede değerlendirilir ve benzer biçimde ele alınır. Bilişsel davranışçı terapi ile bedensel belirtilere yüklenen felaket yorumları üzerinde çalışılır; buna uyku hijyeni düzenlemesi eklenir. Ataklar sık ve işlevselliği bozacak düzeydeyse psikiyatrist tarafından ilaç tedavisi planlanabilir. Uygun tedaviyle birçok kişide atak sıklığında belirgin azalma görülmekle birlikte, süreç ve yanıt kişiye göre değişir.
Konuyu daha geniş çerçevede okumak için panik atağın nasıl geçtiğine ve panik atak tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Randevu ve İletişim
Uykudan panikle uyanmak tekrarlıyorsa değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz. Uzm. Dr. Narin Tan Kartal, Kadıköy’deki muayenehanesinde Pazartesi-Cumartesi 09.00-18.00 saatleri arasında hizmet vermektedir.