Psikiyatri, ruhsal hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenen bir tıp uzmanlık dalıdır. Psikiyatrist, tıp fakültesini bitirdikten sonra psikiyatri uzmanlık eğitimi almış hekimdir; tanı koyabilir, tetkik isteyebilir ve ilaç reçete edebilir. Belirtiler iki haftadan uzun sürüyor ve günlük yaşamı etkiliyorsa başvuru zamanı gelmiştir.
Psikiyatriye başvuruyu geciktiren en büyük etken bilgi eksikliği ve önyargıdır. Bu yazı bu iki engeli hedefliyor.
Psikiyatri Nedir?
Psikiyatri; düşünce, duygu ve davranış alanındaki hastalıkları değerlendiren tıp dalıdır. Diğer branşlardan farkı, değerlendirmenin yalnızca tetkike değil klinik görüşmeye dayanmasıdır. Ancak bu, tetkik yapılmadığı anlamına gelmez: tiroid, B12, hemogram gibi testler benzer belirti veren bedensel nedenleri dışlamak için sık istenir.
Psikiyatrist, Psikolog ve Psikoterapist Farkı
| Psikiyatrist | Psikolog | |
|---|---|---|
| Eğitim | Tıp fakültesi + psikiyatri uzmanlığı | Psikoloji lisansı (+ klinik yüksek lisans) |
| Hekim mi? | Evet | Hayır |
| İlaç reçete edebilir mi? | Evet | Hayır |
| Tetkik isteyebilir mi? | Evet | Hayır |
| Psikoterapi | Eğitim almışsa uygular | Uygular |
“Psikoterapist” ise bir unvan değil, bir yetkinlik tanımıdır: psikoterapi eğitimi almış hekim ya da psikolog için kullanılır. “Yaşam koçu” gibi başlıklar bu kapsamda değildir.
Ayrıntılı karşılaştırma: psikolog ve psikiyatrist farkı.
Psikiyatriste Ne Zaman Gidilir?
Tek bir eşik yoktur, ancak şu ölçütler yol göstericidir:
- Belirtiler iki haftadan uzun süredir devam ediyorsa
- İş, okul ya da ilişkileriniz etkilendiyse
- Uyku ve iştah düzeniniz belirgin biçimde değiştiyse
- Bedensel yakınmalar için tetkikler yapıldı ve bir şey çıkmadıysa
- Alkol, ilaç ya da madde ile baş etmeye çalışıyorsanız
- Kaçındığınız yerlerin listesi uzuyorsa
- Yakınlarınız bir değişim fark ettiyse
Beklemeden başvurulması gereken durumlar: yaşamına son verme düşüncesi, kendine ya da başkasına zarar verme riski, gerçekle bağın koptuğu bir tablo, beslenmeyi tamamen reddetme. Bu durumlarda 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
İlk Görüşmede Ne Oluyor?
- Yaşam öyküsü: Şikayetin ne zaman başladığı, nasıl seyrettiği, çocukluk ve aile öyküsü.
- Tıbbi geçmiş: Bedensel hastalıklar, kullanılan ilaçlar, geçmiş tedaviler.
- Ruhsal durum değerlendirmesi: Görüşme sırasında yapılan klinik değerlendirme.
- Gerekirse tetkik: Bedensel nedenlerin dışlanması.
- Plan: Tedavi seçenekleri ve kontrol sıklığı birlikte belirlenir.
İlk görüşme diğerlerinden uzun sürer. Yanınızda kullandığınız ilaçların listesini ve varsa tahlil sonuçlarınızı getirmeniz süreci hızlandırır.
Sık Sorulanlar
Psikiyatriste gitmek için sevk gerekir mi?
Hayır. Doğrudan başvurulabilir.
Kayıtlar gizli mi?
Evet. Hekim-hasta gizliliği yasal koruma altındadır.
Başvurunca hemen ilaç başlanır mı?
Hayır. İlaç seçeneklerden yalnızca biridir; hafif-orta tablolarda psikoterapi tek başına yeterli olabilir. Karar birlikte verilir.
“Deli damgası” yer miyim?
Psikiyatri polikliniğine başvuranların büyük bölümü kaygı, depresyon ve uyku sorunlarıyla gelir. Bu, diğer branşlara başvurmaktan farklı bir şey değildir.
Randevu süreci ve ücretlendirme ölçütleri için: psikiyatri ücretleri neye göre belirlenir.
Randevu ve İletişim
Değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz. Uzm. Dr. Narin Tan Kartal, Kadıköy’deki muayenehanesinde Pazartesi-Cumartesi 09.00-18.00 saatleri arasında hizmet vermektedir. Online görüşme seçeneği de bulunmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Psikiyatri nedir?
Ruhsal hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenen bir tıp uzmanlık dalıdır. Psikiyatrist, tıp fakültesini bitirdikten sonra psikiyatri uzmanlık eğitimi almış hekimdir.
Psikiyatriste ne zaman gidilir?
Belirtiler iki haftadan uzun sürüyor, iş-okul-ilişkileri etkiliyor, uyku ve iştah düzeni belirgin biçimde değiştiyse başvuru zamanı gelmiştir. Yaşamına son verme düşüncesi varsa beklenmeden 112 aranmalıdır.
Psikiyatriste gitmek için sevk gerekir mi?
Hayır, doğrudan başvurulabilir.