Amnezi Nedir? Türleri, Nedenleri ve Acil Uyarı İşaretleri
Kısa yanıt Amnezi, belleğin kısmen ya da tamamen kaybıdır. Geçmişteki anılara ulaşamama retrograd, yeni bilgi kaydedememe anterograd amnezi olarak adlandırılır. Nedeni organik (kafa travması, inme, B1 vitamini eksikliği, epilepsi) ya da psikojenik (ağır travma sonrası) olabilir. Filmlerdeki “kişiliğini tamamen unutma” tablosu gerçek hayatta çok nadirdir. Amnezi Türleri Retrograd amnezi: Olaydan önceki anılara ulaşamama. Genellikle en […]
Narsist Kişilik Bozukluğu: Belirtileri ve Özgüvenden Farkı
Kısa yanıt Narsisistik kişilik bozukluğu; büyüklük duygusu, sürekli hayranlık ihtiyacı ve empati eksikliğiyle seyreden, ergenlik sonlarından itibaren süreklilik gösteren bir kişilik örüntüsüdür. Kendini beğenmek ya da özgüvenli olmak bu tanıyı karşılamaz. Ayırt edici özellik, örüntünün katı olması ve kişinin ilişkilerinde sürekli sorun üretmesidir. “Narsist” sözcüğü günlük dilde bir hakaret gibi kullanılıyor. Klinik tanı ise çok […]
Yetişkinlerde Otizm ve Asperger: Neden Geç Fark Edilir?
Kısa yanıt Yetişkinlerde otizm, çocuklukta fark edilmemiş otizm spektrum özelliklerinin erişkinlikte tanınmasıdır. Sonradan ortaya çıkan bir durum değildir; belirtiler her zaman gelişim döneminden beri vardır. Eskiden Asperger sendromu denen tablo bugün otizm spektrumunun bir parçası olarak değerlendirilir. Sosyal iletişimde zorlanma, yoğun ilgi alanları ve duyusal hassasiyet başlıca başlıklardır. Kapsam notu: Bu yazı erişkin değerlendirmesini ele […]
Antidepresan Yan Etkileri: Hangileri Geçici, Hangileri Bildirilmeli?
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; ilaç ismi, dozu veya kullanım şeması önerisi içermez. İlacınızı kendi başınıza bırakmayın, dozunu değiştirmeyin. Yan etki yaşadığınızı düşünüyorsanız hekiminizle görüşün. Antidepresan tedavisine başlayan kişilerin en sık sorduğu başlık yan etkilerdir. Bilinmesi gereken en önemli şey şudur: antidepresan yan etkilerinin çoğu ilk 1-2 haftada ortaya çıkar ve beden ilaca alıştıkça […]
Madde Bağımlılığı Nedir? Belirtileri, Yakınları İçin Yol Haritası
Kısa yanıt Madde bağımlılığı, kişinin zarar gördüğünü bilmesine rağmen kullanımı durduramadığı, beyindeki ödül ve karar verme devrelerini etkileyen bir hastalıktır. İrade zayıflığı değildir. Tolerans (aynı etki için artan miktar), bırakınca yoksunluk belirtileri ve yaşamın kullanım etrafında daralması temel bulgularıdır. Tedavi edilebilir; erken başvuru seyri belirgin biçimde değiştirir. Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde ismi, […]
Stres Nedir? Belirtileri ve Bedene Etkisi
Kısa yanıt Stres, bedenin talep karşısında verdiği uyum tepkisidir; kısa süreli olduğunda performansı artırır. Sorun, tepkinin sürekli hale gelmesidir. Uzun süreli stres; uyku, tansiyon, sindirim, bağışıklık ve ruh hali üzerinde ölçülebilir etkiler bırakır. Belirtiler bedensel, zihinsel, duygusal ve davranışsal olmak üzere dört başlıkta görülür. “Stres” günlük dilde olumsuz bir sözcük. Oysa stres tepkisi olmadan sınava […]
Manik Depresyon Nedir? Bipolar Bozukluğun Eski Adı
Kısa yanıt Manik depresyon, bugün bipolar bozukluk olarak adlandırılan hastalığın eski adıdır. Kişinin ruh hali, taşkın (manik) dönemler ile çökük (depresif) dönemler arasında belirgin biçimde dalgalanır. Bu dönemler dakikalar değil günler ve haftalar sürer. Terim değişmiştir, hastalık ve tedavisi aynıdır. “Manik depresyon” ve “manik depresif psikoz” terimleri eski tıp kitaplarında ve günlük dilde hâlâ kullanılıyor. […]
Depresif Ne Demek? Depresif Hissetmek ile Depresyon Farkı
Kısa yanıt “Depresif”, çökük ve karamsar bir ruh halini anlatan bir sıfattır; bir tanı adı değildir. Herkes zaman zaman depresif hissedebilir ve bu geçicidir. Depresyon ise en az iki hafta süren, işlevselliği bozan ve belirli ölçütleri olan bir hastalıktır. Aradaki fark süre, şiddet ve günlük yaşama etkisidir. “Bugün çok depresifim” cümlesi günlük dilde sık kullanılır. […]
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB): Belirtileri ve Tedavisi
Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), kişinin yaşamını ya da bütünlüğünü tehdit eden bir olayın ardından gelişebilen bir tablodur. Deprem, trafik kazası, şiddet, cinsel saldırı, ani kayıp ya da ağır bir hastalık süreci tetikleyici olabilir. Olayı bizzat yaşamak şart değildir; tanık olmak ya da yakınının başına geldiğini öğrenmek de yeterlidir. Önemli bir çerçeve: travmatik bir olaydan […]
Psikiyatri Nedir? Psikiyatriste Ne Zaman Gidilir?
Kısa yanıt Psikiyatri, ruhsal hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenen bir tıp uzmanlık dalıdır. Psikiyatrist, tıp fakültesini bitirdikten sonra psikiyatri uzmanlık eğitimi almış hekimdir; tanı koyabilir, tetkik isteyebilir ve ilaç reçete edebilir. Belirtiler iki haftadan uzun sürüyor ve günlük yaşamı etkiliyorsa başvuru zamanı gelmiştir. Psikiyatriye başvuruyu geciktiren en büyük etken bilgi eksikliği ve önyargıdır. Bu yazı […]