Madde Bağımlılığı Nedir? Belirtileri, Yakınları İçin Yol Haritası
Kısa yanıt Madde bağımlılığı, kişinin zarar gördüğünü bilmesine rağmen kullanımı durduramadığı, beyindeki ödül ve karar verme devrelerini etkileyen bir hastalıktır. İrade zayıflığı değildir. Tolerans (aynı etki için artan miktar), bırakınca yoksunluk belirtileri ve yaşamın kullanım etrafında daralması temel bulgularıdır. Tedavi edilebilir; erken başvuru seyri belirgin biçimde değiştirir. Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde ismi, […]
Stres Nedir? Belirtileri ve Bedene Etkisi
Kısa yanıt Stres, bedenin talep karşısında verdiği uyum tepkisidir; kısa süreli olduğunda performansı artırır. Sorun, tepkinin sürekli hale gelmesidir. Uzun süreli stres; uyku, tansiyon, sindirim, bağışıklık ve ruh hali üzerinde ölçülebilir etkiler bırakır. Belirtiler bedensel, zihinsel, duygusal ve davranışsal olmak üzere dört başlıkta görülür. “Stres” günlük dilde olumsuz bir sözcük. Oysa stres tepkisi olmadan sınava […]
Manik Depresyon Nedir? Bipolar Bozukluğun Eski Adı
Kısa yanıt Manik depresyon, bugün bipolar bozukluk olarak adlandırılan hastalığın eski adıdır. Kişinin ruh hali, taşkın (manik) dönemler ile çökük (depresif) dönemler arasında belirgin biçimde dalgalanır. Bu dönemler dakikalar değil günler ve haftalar sürer. Terim değişmiştir, hastalık ve tedavisi aynıdır. “Manik depresyon” ve “manik depresif psikoz” terimleri eski tıp kitaplarında ve günlük dilde hâlâ kullanılıyor. […]
Depresif Ne Demek? Depresif Hissetmek ile Depresyon Farkı
Kısa yanıt “Depresif”, çökük ve karamsar bir ruh halini anlatan bir sıfattır; bir tanı adı değildir. Herkes zaman zaman depresif hissedebilir ve bu geçicidir. Depresyon ise en az iki hafta süren, işlevselliği bozan ve belirli ölçütleri olan bir hastalıktır. Aradaki fark süre, şiddet ve günlük yaşama etkisidir. “Bugün çok depresifim” cümlesi günlük dilde sık kullanılır. […]
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB): Belirtileri ve Tedavisi
Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), kişinin yaşamını ya da bütünlüğünü tehdit eden bir olayın ardından gelişebilen bir tablodur. Deprem, trafik kazası, şiddet, cinsel saldırı, ani kayıp ya da ağır bir hastalık süreci tetikleyici olabilir. Olayı bizzat yaşamak şart değildir; tanık olmak ya da yakınının başına geldiğini öğrenmek de yeterlidir. Önemli bir çerçeve: travmatik bir olaydan […]
Psikiyatri Nedir? Psikiyatriste Ne Zaman Gidilir?
Kısa yanıt Psikiyatri, ruhsal hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenen bir tıp uzmanlık dalıdır. Psikiyatrist, tıp fakültesini bitirdikten sonra psikiyatri uzmanlık eğitimi almış hekimdir; tanı koyabilir, tetkik isteyebilir ve ilaç reçete edebilir. Belirtiler iki haftadan uzun sürüyor ve günlük yaşamı etkiliyorsa başvuru zamanı gelmiştir. Psikiyatriye başvuruyu geciktiren en büyük etken bilgi eksikliği ve önyargıdır. Bu yazı […]
Unutkanlık Neden Olur? Olağan Unutkanlık ve Uyarı İşaretleri
Kısa yanıt Unutkanlığın en sık nedenleri uyku yetersizliği, yoğun stres, kaygı ve depresyondur — bunlarda bilgi aslında hiç kaydedilmemiştir, bu yüzden hatırlanamaz. B12 ve D vitamini eksikliği, tiroid bozuklukları, uyku apnesi ve bazı ilaçlar da unutkanlık yapar. İsim ve yer karıştırma, aynı soruyu tekrarlama gibi bulgular ise ayrı değerlendirme gerektirir. Unutkanlık şikayetiyle başvuran kişilerin büyük […]
Anksiyete Bozukluğu Nedir? Türleri, Belirtileri ve Tedavisi
Kısa yanıt Anksiyete bozukluğu, kaygının gerçek riskle orantısız, sürekli ve işlevselliği bozacak düzeyde yaşandığı hastalık grubudur. Tek bir tanı değildir: yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluk, sosyal kaygı bozukluğu, agorafobi ve özgül fobiler bu başlık altında toplanır. Tedaviye en iyi yanıt veren ruhsal tablolar arasındadır. Kaygı herkeste vardır ve işlevseldir; tehlikeye hazırlar. “Bozukluk” demek için üç […]
Travma Nedir? Ne Demek, Tepki Evreleri ve TSSB’ye Dönüşümü
Kısa yanıt Travma, kişinin yaşamını ya da bütünlüğünü tehdit eden bir olay karşısında baş etme kapasitesinin aşılmasıdır. Olayın kendisi değil, kişide bıraktığı etki belirleyicidir. İlk günlerdeki uykusuzluk, irkilme ve tekrar eden görüntüler normal tepkilerdir; bir aydan uzun sürer ve işlevselliği bozarsa travma sonrası stres bozukluğu değerlendirilir. Aynı olay iki kişide farklı iz bırakır. Bu nedenle […]
Majör Depresyon Nedir? Belirtileri ve Üzüntüden Farkı
Kısa yanıt Majör depresyon (majör depresif bozukluk), en az iki hafta boyunca süren çökük ruh hali ya da ilgi-zevk kaybıyla birlikte uyku, iştah, enerji ve dikkatte belirgin değişim görülen bir duygudurum bozukluğudur. Günlük üzüntüden farkı süresi, şiddeti ve işlevselliği bozmasıdır. Tedaviye iyi yanıt veren tablolardandır. “Depresyondayım” ifadesi günlük dilde üzüntü anlamında kullanılır. Klinik tanı olan […]